تفاوت سرقفلی و حق کسب و پیشه
تفاوت سرقفلی و حق کسب و پیشه
این دو مفهوم با وجود شباهتهایی که دارند، یکی نیستند و هرکدام ویژگیها و کاربردهای قانونی خاص خود را دارند. در این متن به توضیح و تفاوتهای این دو حق پرداخته میشود:
حق کسب و پیشه
حق کسب و پیشه، یک حق مالی است که به دلیل فعالیت مستأجر در ملک تجاری ایجاد میشود و برای اولین بار در قانون روابط موجر و مستأجر مصوب 1356 به رسمیت شناخته شد. این حق بر اساس فعالیت و تلاش مستأجر شکل میگیرد و معمولاً در نتیجه جلب مشتریان و افزایش شهرت و اعتبار تجاری در ملک به وجود میآید.
- ارزش این حق، هنگام تخلیه ملک، توسط کارشناس رسمی دادگستری تعیین میشود.
- مالک موظف است در اغلب موارد، مبلغ تعیینشده بهعنوان حق کسب و پیشه را به مستأجر بپردازد تا امکان تخلیه ملک فراهم شود.
- این حق قهری است و به حکم قانون ایجاد میشود، نه بر اساس توافق طرفین.
حق سرقفلی
سرقفلی حقی است که بر اساس توافق طرفین ایجاد میشود. این حق معمولاً به صورت مبلغی در ابتدای قرارداد پرداخت میشود و به مستأجر حق استفاده تجاری از ملک را میدهد.
- اعمال این حق به توافق میان مالک و مستأجر بستگی دارد و میتواند در قرارداد ذکر یا نادیده گرفته شود.
- مبلغ سرقفلی معمولاً با توجه به مرغوبیت محل، نوع بنا و توافق طرفین تعیین میشود.
- سرقفلی علاوه بر ایجاد حق بهرهبرداری، معمولاً به مستأجر حق تقدم در تمدید قرارداد اجاره را نیز میدهد.
تفاوتهای اصلی سرقفلی و حق کسب و پیشه
- نحوه ایجاد:
- سرقفلی با توافق میان مالک و مستأجر ایجاد میشود، در حالی که حق کسب و پیشه قهری است و به حکم قانون تعلق میگیرد.
- مبنای پرداخت:
- سرقفلی به صورت مبلغی در ابتدای قرارداد پرداخت میشود.
- حق کسب و پیشه ناشی از فعالیت و اعتبار مستأجر در طول زمان به وجود میآید.
- محاسبه ارزش:
- ارزش سرقفلی بر اساس مبلغ اولیه توافقشده تعیین میشود.
- ارزش حق کسب و پیشه توسط کارشناس رسمی و بر اساس میزان فعالیت و اعتبار مستأجر تعیین میگردد.
- رابطه با اجارهبها:
- پرداخت سرقفلی معمولاً باعث کاهش اجارهبها میشود.
- حق کسب و پیشه ارتباط مستقیمی با میزان اجارهبها ندارد.
- انتقال حق:
- سرقفلی قابل انتقال به دیگران است مگر خلاف آن در قرارداد ذکر شود.
- انتقال حق کسب و پیشه نیازمند اجازه مالک است.
- اسقاط حق:
- سرقفلی، چون توافقی است، میتواند در قرارداد توسط طرفین اسقاط شود.
- حق کسب و پیشه، به دلیل ماهیت قهری آن، قابل اسقاط نیست.
- شرایط قانونی و تاریخی:
- سرقفلی در قوانین مصوب پس از سال 1376 بهطور جداگانه تعریف و تعیین شد.
- حق کسب و پیشه بیشتر در قانون مصوب 1356 اهمیت داشت و در قراردادهای جدید کمتر استفاده میشود.
نتیجهگیری
درک این دو مفهوم برای مالکین و مستأجرین ملکهای تجاری ضروری است. سرقفلی بیشتر ناشی از توافق است، در حالی که حق کسب و پیشه به فعالیت مستأجر و افزایش ارزش ملک مرتبط است. استفاده از مشاوره حقوقی در زمان تنظیم قراردادهای تجاری میتواند از بسیاری از اختلافات حقوقی جلوگیری کند و شرایط را برای طرفین شفافتر سازد.
